Hoe gewone mensen zich laten verleiden tot het kwaad

donderdag 30 augustus
Marc Keller
CarrièreGezondheidZelfontwikkelingZingeving

Deze blog-titel komt van het boek het Lucifer effect’van Philip Zimbardo over een berucht gevangenisexperiment uit de jaren ’70. Hij leidde dit experiment in Stanford overigens zelf. De film das experiment en het recentelijker uitgekomen the Stanford project, beide gebaseerd op dit gevangenisexperiment, laten zien hoe gewone mensen zich laten verleiden tot het kwaad. De films en het boek maken vaak een diepe indruk op mensen (zeker op mij), het was soms confronterend die donkere kant van ons mensen te zien. Maar zo van belang om gruwelijkheden zoals oorlog, misbruik en geweld te verklaren en er lering uit te trekken voor de toekomst.

 

De angst om buitengesloten te worden

De angst om niet erkend te worden door een ander, de drang om erbij te willen horen en niet buitengesloten te worden. Maar ook het negeren van je eigen gevoelens en daarmee makkelijker autoriteiten gehoorzamen. Dit bleken de cruciale factoren in het Stanford experiment, maar ook in de vele oorlogen en gewelddadige conflicten. Tegelijkertijd is de dapperheid en kracht van mensen in moeilijke situaties net zo sterk en dat geeft het geloof in ons mensen weer terug.

 

Een traan van trots voor dappere mensen

In 2009 bezocht ik het genocidemuseum in Rwanda. Ik las dat in 1994 de Hutu’s in 100 dagen ruim een half miljoen Tutsi’s  hebben vermoord. Afschuwelijk, maar bij de volgende tekst en foto verstijf ik pas echt. Hutu’s helpen met gevaar voor eigen leven Tutsi’s onder te duiken, soms met de dood tot gevolg. Er glijdt een traan over mijn wangen. Niet een traan van verdriet maar van trots, hoop en bewondering. Dat pure liefde, haat en boosheid kan overwinnen en dat zulke dappere mensen bestaan.

 

Door angst heen plezier en geluk ervaren

Na de film Dunkirk duiken mijn vader en ik de kroeg in en praten nog wat na. Ik vraag hem of hij tijdens de film nog aan zijn ouders moest denken. Hij antwoordde niet direct. Mijn opa werkte als krijgsgevangene jarenlang aan de Burmaspoorlijn en mijn oma verbleef tot het einde van de 2de wereldoorlog in een jappenkamp. We praten over de grote impact van oorlog op de mensen die er direct mee in aanraking kwamen, de generaties erna en ook op onze familie.

 

Ieder mens wil gelukkig zijn

In essentie geloof ik oprecht dat ieder mens – ongeacht geloof, etniciteit of nationaliteit –gelukkig wil zijn. Door angst, pijn en de vermijding kan dit echter wel ondergesneeuwd worden. Vol passie vertel ik mijn vader dat hier mijn drive ligt. Mensen faciliteren om hun eigen angst te durven voelen, aan te gaan en te doorzien. En dan te ervaren dat plezier en geluk spontaan opkomen.

Voor mensen die in touch zijn met hun eigen leed en dat van een ander, is het veel moeilijker om een ander moedwillig kwaad te doen. Laat staan oorlog te voeren. Dat dit in de praktijk complex is, dat laat een conflict als Syrië wel zien. Maar Philip Zimbardo, auteur van het eerder aangehaalde boek Het Lucifer effect

beschrijft tien punten om ongewenste invloeden te leren weerstaan.

 

Bewuste keuzes

Het enige wat jij en ik verder kunnen doen is in onze eigen kleine wereld kiezen om voor eerlijkheid en liefde te gaan. Dat ik nog steeds vanuit angst kan handelen, onbewust mensen kan kwetsen of vanuit frustratie en irritatie kan reageren doet daar niks aan af. Ali B laat in een mooie college tour uitzending  zien hoe je met eerlijkheid, openheid en directheid mensen kan raken. Hij laat ook zien dat dit een bewuste keuze is.

 

Hoe dit in de praktijk te brengen

Hoe gaan we eigenlijk om met collega’s op het werk? Wat doen we in de rij bij de bakker? Staan we op voor een ouder iemand of juist niet? Deze en vele andere momenten bepalen hoe je je leven insteekt, bepaalt en hierin heb je een keuze. Anderen helpen is net zo belangrijk voor je eigen geluk dan voor de die ander, legt de Dalai Lama vaak uit.

 

Meditatie als handvat

Voor mij werkt het heel simpel. Hoe meer ik voel, eerlijk durf te zijn, verantwoordelijkheid draag voor mijn eigen gedrag en mijn eigenwaarde, hoef ik dat niet meer uit anderen te halen, hoe meer ruimte er is voor verbinding, plezier en geluk. Wat mij helpt?

 

Door meditaties en compassievolle handelingen train je letterlijk het compassiedeel van je brein – net zoals spieren bij fitness of je aandachtsspier bij mindfulness.

Mijn favoriete meditatie hierin is Metta Bhavana, en in de mooie app insighttimer vind je vele mooie opties.

 

Meer van Marc leren

Op dinsdagavond 2 oktober staat Marc op het programma met zijn workshop Perfectionisme en mindfulness. Tijdens deze Workshop leer je door middel van mindfulness en meditatie bewust te worden van je gedrag. Of neem een kijkje op zijn eigen website!

Marc Keller

Bekijk profiel